0641543070 mail@freddaane.nl

Je bent het product van je omgeving en jezelf. Het zijn de woorden van Gerrit Krol. Hij vat het woord product op als een wiskundige. In Beitelen aan de eeuwigheid schrijft hij daarover: ‘je leven dat is A en je omgeving is B en het product AB is je ontwikkeling.’ Die ontwikkeling vindt plaats binnen de wereld waarin het lot je heeft geplaatst. Je groeit, maar je wereld, en dat is weer de opvatting van Krol, groeit niet met je mee. Naarmate je ouder wordt, wordt die wereld steeds kleiner. Aan het slot van zijn redenering komt Krol tot de volgende slotsom: ‘de waarde die (een mens) vertegenwoordigt in de samenleving is, elk moment, gelijk aan het product van (zichzelf) en (zijn) omgeving, minus de omgeving die (hij) voor (zichzelf) opeist.’ Mensen leven in groepen, mensen leggen beslag op hun omgeving. Mensen delen de wereld met elkaar. Waar de een is kan de ander niet zijn. Krol zet het in een paar regels neer, tijdens een rit in de trein.

Hij stelt de vraag of iemand moet betalen voor de plaats die hij inneemt. De prijs die Krol voorstelt is de waarde die hij vertegenwoordigt. Het is de Kijk van Krol op het ouder worden. Ik ga mee in zijn illusie, zo noemt hij het zelf, en denk: naarmate je ouder wordt krimp je , waarmee je een deel van je omgeving afstaat aan anderen, om niet te zeggen maak je plaats voor anderen; of: je hebt betaald voor je voetafdruk en je krijgt in de vorm van zorg en toewijding iets terug wanneer jouw voetafdruk kleiner wordt.

Er zijn mensen met een tamelijk grote schoenmaat en lompe voeten, mensen die beslag hebben gelegd op nogal veel omgeving en daarbij ook nog eens hun voeten niet al te bedachtzaam hebben neergezet. Bankiers bijvoorbeeld. Hun sporen zijn nog steeds zichtbaar, je hoeft er niet eens zo goed voor om je heen te kijken. Ik vrees dat de voetafdrukken van onze ‘toppers uit de financiële wereld’ voorlopig niet zullen krimpen, ze zullen er in ieder geval hun best voor doen om dat te voorkomen.

Terwijl ik het opschrijf zie ik Ebenezer Scrooge uit A Christmas Carol van Charles Dickens voor me: een voorbeeld uit de literatuur van iemand met een voetafdruk die pas ging krimpen toen hij van een kille persoonlijkheid veranderde in een genereuze en behulpzame. Zo blijf je hopen. Goed dat er literatuur is.